ISO 9001 VÀ TIỆM HỦ TÍU PHỐ CHỒN CHÂN

Posted: Tháng Hai 21, 2011 in ISO 9001 -2008

Ông chủ tiệm hủ tíu Thùng Nước Lèo ngày đêm nghĩ cách chấn hưng lại bổn tiệm trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt của hơn chục tiệm hủ tíu thấy làm ăn được, do dân tình bổng nhiên khoái món hủ tíu, nên mở tiệm chi chít trên con phố Chồn Chân này. Cũng may là dân mộ điệu cũng khá đông nên quán nào cũng đắp đổi qua ngày sống được, nhưng thấy cảnh đám chíp hôi săn đón khách khiếp quá nếu không lo trước một chiến lược e rằng khó lòng yên thân về lâu dài.

Lão nằm gác chân trên bụng thiếp yêu,  tự hỏi và tự trả lời như thế này:

Thực khách muốn cái gì? Dĩ nhiên là muốn ăn hủ tíu, nhưng hủ tíu phải như thế nào? Nam phụ lão ấu ai mà không ưa thơm ngon bổ rẻ? nhưng ngon, bổ mà rẻ thì khó nhau quá? Nghĩ đến chử “rẻ” lão xực nhớ có quán phở xứ kinh kỳ bán 1 tô hơn nửa triệu đồng bạc ông cụ mà lòng khiếp đảm, kính phục bội phần. Ừa, mà sao lại phải rẻ? Lão quyết định tạm cất tiêu chí RẺ , chỉ còn NGON  và BỔ thôi. Nhưng lương tâm của người kinh doanh lương thiện làm lão cứ áy náy như  vừa bỏ bớt cục bò viên khỏi tô hủ tíu – phải thay bằng một cái xí quách gì đó bù vô mới được.

Chợt lão vô vô đít vợ cái đét và la lên “ NHANH!”. Bà vợ tít mắt, lườm yêu: Gớm ! Cái lão này hôm nay tự nhiên sao sung thế không biết? Nào nhanh thì nhanh. Nhưng lão hất tay vợ ra, tụt ra khỏi gường, chui vào bếp lấy cục than ghi lên tường mấy nét đại tự : NHANH NGON BỔ. Ngắm nghía mấy chữ gà bơí ra chiều đắc ý, lão xoa tay nhảy tót trở lại gường, mồm lẩm bẩm giờ thì biết tay ông và …  ngủ tít.

Lão không ngờ rằng mình đang như thằng Đầu Sắt trong Lục Mạch Thần Kiếm của Kim dung tiên sanh, luyện Dịch Cân Kinh mà không biết. Với ba chữ vừa vẽ bên trên thùng nước lèo  lão đang đi bước đầu tiên trong bí kíp võ công gọi là “ISO9001” tâm pháp. Trong kinh  đó hành động vừa nãy của lão được gọi là “thiết lập CHÍNH SÁCH CHẤT LƯỢNG”.

Nói qua một chút về kinh này.

Bản chất giang hồ là tự phát và hổn loạn, điều này gây nhiều trở ngại cho việc giao thương và nền kỹ nghệ đang bùng nổ. Ví dụ như hồi đóng tàu Titanic, thiếu bù lon nhưng mua bù lon từ Pháp về thì không dùng được với con tán ở Anh. Nghe đâu chiếc tầu này chìm là do bị sếp dí tiến độ quá hớp, một mớ bù lon Pháp được vặn với con tán Anh dưới đáy tàu. Nghi án này vẩn chưa sáng tỏ vì  phải vớt con tàu lên khám mới biết được. Lúc nào trà dư tửu hậu ta sẽ nhắc đến việc đóng con tàu này ở bài giới thiệu công phu Quản lý Dự án

Không thể để yên con tạo xoay vần,  quần hùng xứ Tây Dương mới nhóm họp lập ra một bang gọi là Tổ chức Tiêu chuẩn Quốc tế nhằm tiêu chuẩn hóa tất tần tật cái gì có thể tiêu chuẩn được. Nó là một tổ chức độc lập, tự sinh tự dưỡng, tập hợp các đại cao thủ chuyên trách nghiên cứu, tập hợp những chuẩn mực và thực tiễn tốt nhất để làm thành các chuẩn mực chung nhằm quảng bá cho toàn thế giới áp dụng. Hiện đã có hàng ức vạn tiêu chuẩn ra đời, trong đó có ISO9001 – tiêu chuẩn về Hệ thống Quản lý Chất lượng. Ý nghĩ ra sao nghe tên đã rõ chắc là không cần giải thích nhiều.

Không như Dịch Cân Kinh hay như mấy cuốn kinh của 2 ông Tây râu rậm , đang được tụng niệm ngày đêm ở giáo phái gọi là Tiệc (Party),  ISO 9001 tâm pháp không bất di bất dịch mà nó được cải cách nội dung thường xuyên căn cứ trên các thành tựu mới về khoa học và thực tiễn quản lý. Đến bây giờ đã tiến hóa qua 3 phiên bản, cái sau hay hơn cái trước, bản mới nhất là ISO 9001:2008.

Tâm pháp này tuyên bố là có thể áp dụng cho mọi tổ chức, từ tiệm chạp phô, hủ tíu cho đến đại doanh nghiệp cỡ Vinashin trở lên. Phiền một nỗi là  nó chỉ dạy khẩu quyết chứ không chỉ ra luyện công  phu thực tế thế nào. Từ đó mới nảy ra nhiều thuật sĩ hành nghề chỉ điểm khẩu quyết ISO9001, đám này khá là bát nháo, vàng thau lẩn lộn. Cũng do cạnh tranh làm ăn, tranh nhau hạ giá, thuê mướn đám môn sinh chưa tu luyện đến nơi đến chốn, hỏa hầu chưa tới, kiến văn nông cạn mà ra. Chưa hết, các chưởng môn nhân thay vì tự chủ trì thì hầu như giao đám môn hạ cho bọn thuật sĩ này, lắm lúc bị tẩu hỏa nhập ma do bản thân căn cốt dương cương mà lại luyện phải chiêu thức âm nhu từ môn phái khác do bọn thuật sĩ sao chép mang về. Bởi thế mà nhiều tấm bảng hiệu cầu chứng ISO tâm pháp to chà bá treo trước cửa nhưng chả thấy thay đổi bao nhiêu về chất, thật là đáng tiếc.

Rồi đến ngày gọi là khai luyện thành công ISO tâm pháp , để chứng minh phải vời Hội đồng cao thủ chứng nhận. Việc chứng nhận này như cọng dây thun, muốn khó thì khó, muốn dễ thì dễ, nhưng gần như là đậu hết, vì cho rớt để làm gì? Mệt chúng nhọc mình mà thôi, miễn là phải sạch nước cản, cái gì buộc làm phải có, còn hiệu quả hay không thì “từ từ tính”. Hội đồng chứng nhận cấp cho cái giấy, chứng rằng: “ tiệm Thùng nước lèo phố Chồn chân nấu và phục vụ hủ tiu tại quán phù hợp với ISO9001:2008”. Không hề chứng rằng hủ tíu tiệm này nhanh ngon bổ nha, đừng có tưởng bở!.

Quay lại câu chuyện của tiệm hủ tíu Thùng Nước Lèo phố Chồn Chân.

Lão chủ tiệm đứng nhăn trán nhìn mấy chữ đêm qua xuất thần nghĩ ra đang nhảy múa trên bức tường ám khói. Đêm qua bao nhiêu cao kiến thiên tài thế mà sáng nay bay biến đâu hết nhẵn. Mịa, chắc là phải bắt chước Trang Tử mà bỏ các thiếp yêu thôi. Nhưng thế thì còn gì đời, lão thở dài đánh sượt.

–          Làm gì mà mặt mày mộng mị đăm chiêu thế đại ca? Tay hàng xóm khoa chân bước vào tiệm, cái chân chưa vô tới cửa và cái mồm đã vào tới bếp. Gã này phong thái tiêu sái rõ người học cao hiểu rộng nghe đâu đang làm cái nghề gọi là Tư vấn. Tương tự thầy Thông thầy Ký, người ta gọi gã là thầy Dùi.

–          Mịa, tao đang nghĩ cách chấn hưng bổn tiệm, đêm qua nghĩ được kế sách đắc ý nhưng sáng nay cái đầu bã đậu nó lại lú mất, may mà còn mấy chữ trên tường kia.

–          He he, bà chị thế kia thì em đây cũng tình nguyện lú. Đâu? cho em xem bác có chữ gì vậy? Gã bước lại bếp ngắm nghía mấy con chữ đen thui trên tường ám mỡ và khói bếp một chốc rồi quay qua mắt tròn mắt dẹt thì thào, Đại ca làm i dô à?

–          I dô gì mậy? lão lắc đầu, tao đọc nhật trình cũng nghe nói đến món đó. Thấy bọn bán rượu chuối hột có cầu chứng I dô trên nhãn hiệu, mà uống chua loét, tao thấy không ham. Tao chỉ muốn làm thế nào tiệm hủ tíu của tao lúc nào cũng nhanh ngon bổ cả, nhất thiên hạ càng tốt . khe khe, thế thôi! Mà mày làm thầy dùi khắp thiên hạ lần này thu xếp thời gian giúp anh một chuyến. Chi phí công lao anh mày trả đủ, cơm rượu phủ phê.

–          Gia Cát Lượng nói sao bác biết không? Miễn chúa công có chí, có gan , còn mưu thì Lượng đây có đủ! Bây giờ cho em một tô hủ tíu nhanh ngon bổ cho no cật ấm dạ cái đã rồi sẽ khai tâm cho bác. Mà nè, hình như bác cất bớt một chữ rồi phải không? Ranh thế!

Húp cái soạp cạn tô hủ tíu, lấy khăn chùi miệng, gã thầy dùi đưa đôi mắt ướt đầy khoái cảm nhìn lão chủ tiệm:

–          Bác sẵn sàng chưa? Ta bắt đầu nhé! Em không biết Độc cô cửu kiếm có phải gồm có 9 tuyệt chiêu hay không nhưng ISO 9001 tâm pháp cũng bắt đầu bằng 8 nguyên tắc và 1 phương pháp, vị chi cũng là 9. Toàn bộ tâm pháp phát triển trên cái mai hoa thung này. Có thể nôm na tóm tắt như sau:

  1. Toàn bộ hoạt động của cái tiệm đại ca phải tập trung vào khách hàng.
  2. Bắt đầu từ bác đến các tổng quản phải thực thi vai trò gọi là sự lãnh đạo
  3. Sau đó là tất tật mọi người trong quán từ em chưởng quĩ đến thằng tiểu nhị, từ bà nhặt rau đến anh sốp phơ phải đồng tâm nhất trí đi theo sự lãnh đạo của bác, ai cũng hiểu rõ vai trò của mình và thực hiện các yêu cầu từ lãnh đạo. Cái này gọi là sự tham gia của mọi người.
  4. Nhưng không phải mọi người mạnh ai nấy làm như hiện nay mà phải lớp lang, bài bản. Cái này gọi là tiếp cận theo quá trình để chuyển biến cái này thành cái kia nhằm đạt một giá trị tăng thêm nào đó. Chổ này em nhấn mạnh là phải có giá trị tăng thêm à nha! Vì có rất nhiều công việc bun sịt mà nhiều khi vẫn cắm cúi làm.
  5. Kế tiếp, tất cả các quá trình không nằm rời rạc mà liên kết , tương tác với nhau như 1 hệ thống
  6. Nếu bác chưa lùng bùng lỗ tai thì nguyên tắc kế tiếp vô cùng quan trọng là cải tiến liên tục cách thực hiện các quá trình và hệ thống quản lý của bác thông qua việc thường xuyên đánh giá quá trình và hệ thống cũng như thúc đẩy văn hóa ưa cải tiến, chấp nhận thay đổi.
  7. Việc ra quyết định của bác phải dựa trên thực chứng chứ đừng có dựa trên cảm tính. Lưu ý trực giác và cảm tính là 2 khái niệm khác nhau. Trực giác thuộc về vô thức. Còn cảm tính thường từ những thông tin định tính dễ dàng bị bóp méo và xuyên tạc cố ý hoặc vô tình. Và nó còn tác hại hơn khi bác mong cấp dưới quyết định dựa trên các thông tin định tính đó.  Tóm lại phải tìm cách định lượng mọi thứ một cách chính xác và dựa vào đó mà mọi cấp có thể tự ra những quyết định hợp lý. Đó là chưa nói là phải dựa trên chứng cớ có thật, sự kiện có thật, vì thiên hạ cũng khoái làm theo tin đồn lắm.
  8. Bác phải xây dựng một quan hệ tốt với nhà cung cấp. Tây dương đề nghị đó là quan hệ win-win, cùng có lợi, nhưng em đề nghị cách khác phù hợp với văn hóa đông phương hơn là quan hệ tín nghĩa, xem ra có vẻ trung thành hơn. Tùy ý bác, muốn gì cũng được.
  9. Cuối cùng là tuyệt chiêu do Deming tổ sư chế tác: PDCA. Nó là thế này. Bắt đầu là việc hoạch định (Plan). Nói thẳng ra rằng đây là khâu yếu kém nhất của dân Annam mình. Sau khi hoạch định thì phải tổ chức thực hiện (Do), khi thực hiện thì phải theo dõi và đo lường để phát hiện các lệch chuẩn dù chỉ ở mức tiềm tàng, cái này gọi là Check. Kết quả của theo dõi, đo lường là các hành động khắc phục, phòng ngừa, các dự án cải tiến hay điều chỉnh kế hoạch ban đầu – Act. Cứ thế làm hoài.

Bác hiểu rõ chứ? Cứ 9 chiêu này mà xử thì bác bét lắm cũng thành Độc Cô Khó Bại. Gã thầy dùi nhìn lão chủ tiệm đang há mồm ngồi nghe chăm chú, tự hỏi không biết những tinh hoa võ học chân truyền đượ c đi vào cái đầu bóng lưỡng hay lạc vào cái bụng tròn vo đang phập phồng kia.

–          Mịa, mày nói thì hay lắm, nghe cũng thấy mở mang đầu óc hẳn ra nhưng tao chỉ biết nghề bán hủ tíu, ít chử nghĩa lắm, mày nói sao cho dễ hiểu dễ mần đi.

Gã thầy dùi ngước nhìn trần nhà than thầm: vi diệu là ở chổ biến cái phức tạp thành cái đơn giản, công phu hàm dưỡng, nội công thâm hậu lắm mới làm nổi. Ngặt nỗi đám mắt thịt thấy dễ quá lại xem thường mà trả công ít. Xem ra không chừng lần này cũng chả xơ múi được gì. Nhìn mặt lão này chỉ thấy muốn nhận mà không muốn nhả ra cái gì hết. Mẹ họ, mình không làm kinh doanh được.

–          Bác đã làm được bước quan trọng đầu tiên với 3 chữ đó, sách gọi là “thiết lập chính sách chất lượng”. Bước kế tiếp là tất cả anh em đầu mục, lính lác trong tiệm phải thấm nhuần vào máu 3 chữ đó. Làm điều này chỉ có bác tự thực hiện thì mới linh, vì đó là tâm huyết của bác không ai bằng được. Sau đó mới biến 3 chử đó thành các mục tiêu cụ thể để thực hiện. Ví dụ với chữ NHANH thì phải làm rõ :

  • Cái gì khách hàng cần nhanh?
  • Hiện thời gian thực hiện cái đó đang là bao nhiêu?
  • Sắp tới nó phải là chừng nào? Mất bao lâu để đạt được mục tiêu đó
  • Ai liên quan đến việc thực hiện mục tiêu này?
  • Làm như thế nào? Đo lường làm sao
  • Ai kiểm tra theo dõi, tần suất kiểm tra
  • V.v…

Làm được bước này , kinh sách nói là thiết lập mục tiêu chất lượng và kế hoạch hành động để thực hiện mục tiêu. Làm được đến đây là bác đã bước được bước đầu tiên quan trọng nhất của ISO tâm pháp. Khi nào xong bước này, em sẽ dùi tiếp cho bác phải làm gì tiếp. Dục tốc bất đạt.

Nói thế chứ khi nào thì bác làm xong bước này? 1 tuần? ok khi nào xong thì i meo cho em. Vừa nói gã vừa khoa chân bước ra cửa

–          Ê, tao đâu biết i meo , i miếc gì đâu mậy?

–          Không biết thì học, không những thế mà còn mở facebook các thứ nửa, qua thế kỷ 21 hơn 11 năm rồi.

Người thoáng vụt đi,  vọng lại tiếng cười khành khạch. Lão chủ tiệm hủ tíu quay lại nhóm lại lửa thùng nước lèo bắt đầu một ngày mới bận rộn trên phố Chồn Chân.

Còn tiếp ….

Vấn đề cùng suy nghĩ:

  1. Chính sách chất lượng đã thành lập và truyền bá, thấm nhuần trong công ty chưa?
  2. Các mục tiêu đã thể hiện việc thực hiện các chính sách chất lượng chưa?
  3. Đã có kế hoạch chi tiết cho việc thực hiện các mục tiêu và thực hiện nó?
  4. Hãy suy nghĩ về 8 nguyên tắc của hệ thống quản lý và PDCA. Thử đánh giá mức độ áp dụng trong công việc hàng ngày của chính phòng ban mình. Bạn có kế hoạch nào để cái thiện không?
Phản hồi
  1. lmt12 nói:

    bài viết dí dỏm làm đơn giản dễ hiểu thiệt đúng tinh thần “vi diệu là ở chổ biến cái phức tạp thành cái đơn giản”.

    Cảm ơn bạn đã chia sẽ.

    chờ phần tiếp theo🙂

  2. Mrblack88 nói:

    Bài viết hay quá.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s